South China Morning Post

Hạn chế người bán hàng rong trên đường phố

gây ra chia rẽ ở Hà Nội

Bài của Greg Torode

Ngày 5-4-2008

Thủ đô Hà Nội của Việt Nam đã đi tới ngưỡng cửa của sự lúng túng nhất đó trong quá trình hiện đại hóa – câu hỏi về việc sẽ làm gì đối với những người bán hàng rong vỉa hè.

Hầu hết các thành phố trong khu vực có lẽ đã phải đối phó với vấn đề này từ lâu, một số cấm toàn diện và số khác thì quy định phải có giấy phép, song trường hợp của Hà Mội đang gây lo lắng đặc biệt.

Hà Nội là một thành phố tìm ra được nguồn gốc của mình cách đây 1.000 năm – và một số lượng đáng kể những gì mà ở thời đó những người nông dân đã rời khỏi vùng Châu thổ Sông Hồng để đem bán các đồ gốm sứ của mình tại thủ đô.

Hình ảnh cổ xưa của một người phụ nữ thôn quê trẻ tuổi kĩu kịt đôi quang gánh hàng hóa trên vai lưu giữ lại một trong những vẻ đẹp trường cửu nhất của thành phố.

Nhiều người vẫn dậy trước khi mặt trời mọc hàng giờ để đến chợ phiên sớm trước cả khi những bước chân rộn ràng trên các con phố cùng với những sản vật đem theo.

Thật lạ, cuộc rượt đuổi tới hiện đại hóa chỉ làm tăng thêm trong họ về số lượng, một phần của cơn thác lũ hàng trăm ngàn những người dân quê trẻ tuổi xoay xở kiếm tiền trong cơn gấp gáp của thành phố nhắm bắt kịp các láng giềng của nó.

Hàng dãy những người nông dân bán hàng rong đã được tăng cường ngày càng nhiều bởi sự gia nhập của một đội ngũ các doanh nhân vỉa hè trong những năm gần đây khi mà các cải cách bắt đầu bén rễ.

Trên những con đường nho nhỏ của phố phường Hà Nội cổ kính, ngày càng nhiều thêm những chiếc xe hơi vật vã luồn lách tương phản với những người bán hàng rong tha thẩn với đủ thứ từ đậu, hành,dưa, cho tới xe máy [?] là những phần trong đôi quang gánh của họ.

Có những quán cắt tóc vỉa hè hành nghề với chiếc gương được gắn vào thân cây, những người bán thuốc lá di động với những món hàng được gắn vào thành những cái vỉ và những người thợ mài dao kéo lang thang từ nhà nọ tới nhà kia. Vào đêm khuya cùng sáng sớm, những người bán cơm mì thường lệ đi lui đi tới, chốc chốc lại gióng giả lên những tiếng rao ngân nga đặc trưng của riêng mình ngưng đọng lại trong từng con ngõ vắng.

Mối xung khắc giữa chất cổ kính và đời sống hiện đại moi bới lên những tương phản trần trụi: những tay buôn tỉnh lẻ gây sửng sốt các quán bar được tiếp sinh lực bằng chai whisky hiếm có giá 20 dola Mỹ dễ dàng chẳng khác nào một chị nông dân mua phần cơm 2,500 đồng (1,2 dola Hong Kong).

Nó có thể không phải là một sự tương phản để mà được phép chần chừ lâu hơn nữa. Giới quyền thế giàu có và quan liêu đã chán ngán những người bán hàng rong gây tắc ngẽn giao thông trên đường phố. Thèm muốn một nước Singapore sạch sẽ, ngăn nắp, họ kiên quyết chải chuốt cho thành phố trước lễ kỷ niệm 1.000 năm của nó vào năm 2010.

Tuy nhiên, họ phải đối mặt với một cuộc chiến. Một quyết định bởi Ủy ban Nhân dân Hà Nội hạn chế hoạt động của những người bán hàng rong và việc phạt tiền đã bị đình hoãn từ tháng Một tới tháng Bảy giữa những than phiền lan rộng của người bán hàng rong cũng như những cư dân sinh sống tại đây, mà nhiều người trong số họ vẫn tự hào về cái không khí cũ mòn của thành phố.

Những thứ của họ là một mối quan hệ cộng sinh – phục vụ ngay tại nhà, với giá cả luôn không bị ảnh hưởng bởi tiền thuê cửa hàng.

Chị bán hàng rong 32 tuổi Nguyễn Thị Ngân, nói về một cuộc chiến vẫn có những lợi ích của nó.

“Sáng nào tôi cũng dậy sớm từ 4 giờ để đi chợ Long Biên. Thi thoảng phải đợi mãi tận 6 giờ mới mua đủ rau cho cả ngày. Thế rồi tôi quẩy gánh rau loanh quanh trong thành phố. Mỗi này tôi bán khoảng 30 cân rau kiếm dăm bảy chục nghìn.”

“Kiếm ăn kiểu này nó tiện cho tôi chạy đi chạy lại để còn trông nom các cháu nhỏ.”

“Nếu các ông ý quyết là cấm tất tật những người bán hàng rong thì tôi lại phải đi làm nhà máy. Chỗ tôi ở cũng có mấy cái nhà máy giầy nhưng lương chả là bao, với lại phải đi sớm về khuya.”

Trịnh Viết Bình, 52 tuổi, hàng ngày phải chiến đấu với mấy bà bán hàng rong trong khi chạy xe ôm, nhưng ông cũng được hưởng lợi vì giá rau quả rẻ trong lúc thành phố đang phải vật vã với nạn lạm phát.

“Tôi cho là cái quyết định của ông nhà nước là đúng vì các bà bán hàng rong làm cho thành phố nó rất là hỗn loạn. Họ lại còn chả tôn trọng luật lệ với lại vệ sinh gì cả. Nhưng nhiều lúc tôi cũng mua hàng của họ vì nó rẻ.”

Đưa Hà Nội trở thành Singapore không phải là một cuộc chiến mà có thể giành thắng lợi trong có một đêm.

Bản tiếng Việt © Ba Sàm 2008

Hình minh họa của Tuổi trẻ